ఇదో నడిచిపోయే కాలిబాట;వచ్చింది అడవిగుండా బీటికి, బీటిగుండా ఏటి ఒడ్డుకు, బల్లకట్టు రేవు పక్కగా మర్రిచెట్టు నీడకు. పిమ్మట, ఆ వైపు పడిపోయిన రేవునుండి వంకర తిరిగి వెళ్లిపోయింది ఊరిలోనికి. ఆ మీద పంటచేల అంచుగా, మామిడితోపు నీడలనుండి, తామరకొలను గట్టుమీదుగా, తేరువుండే చోటికి ఓరగా, మరి ఏ ఊరికి వెళ్లి చేరిపోయిందో తెలియదు.
ఈ బాటమీద ఎందరెందరు జనులు; కొందరేమో నా ప్రక్కనే వెళ్లిపోయారు. కొందరు కూడా తోడు నడిచారు. కొందరు దూరాననే కనబడ్డారు.
కొందరి తలలపై మేలి ముసుగులు. కొందరికి లేవు. కొందరు కడవలతో నీళ్లు తెచ్చుటకు వెళ్లుతున్నారు. కొందరు నీళ్లు తెచ్చుకుని తిరిగి వస్తున్నారు.
*
ఇప్పుడు పగలు గడిచిపోయింది. చీకటి దట్టమై ముసురుతోంది.
ఒకప్పుడు అనుకొన్నాను, "ఈ బాట నాదే, నా ఒక్కడిది మాత్రమే'' అని. ఇప్పుడు చూస్తే, "ఒక్కసారి మాత్రమే ఈ బాట వెంట నేను వెళ్లుటకు అనుమతి తీసుకొచ్చాను; మరి ఇక లేదు'' అని అనిపిస్తున్నది. నిమ్మపాదు దాటి, ఆ మడుగు గట్టు దాటి, పాడుబడ్డ దేవళాలరేవు, ఏటి మెరక, గొల్లవాని గుడిసె దాటి, వడ్లకుప్పలు దాటి, ఇదివరకు నేనెరిగిన చూపులకోసము, పరిచితములైన పలుకుల కొరకు, తెలిసిన ముఖాల మేడలకై, ఇంకొకసారి తిరిగివెళ్లి, "ఇదో వచ్చాను'' అని అనుటకు వీలు లేదు కాబోలు.
ఈ త్రోవ వెడలిపోయే త్రోవే గాని, తిరిగివచ్చేది కాదు.
ఈ గోధూళివేళ, ఒకసారి వెనుకకు తిరిగిచూచి అనుకుంటున్నాను. "మరచిపోయిన పెక్కు కాలిజాడలతో కూర్చిన కీర్తన ఈ త్రోవ; భైరవ రాగములో కట్టబడింది.''
ఎప్పటినుండో, ఎంతోమంది బాటసారులు వెడలిపోయారు. వారి జీవిత విషయాలు సమస్తమూ ఈ బాట ఒకే ధూళి పంక్తియందు ఇముడ్చుకుని వ్రాసుకొన్నది. ఆ ఒక్క పంక్తీ, ప్రొద్దుపొడిచే దిక్కునుండి ప్రొద్దుక్రుంకే ఒక బంగారు సింహద్వారము నుండి బయలుదేరి మరొక బంగారు సింహద్వారములోనికి వెడుతోంది.
*
"ఓ కాలిబాటా; అనేక కాలాల అనేక సంగతులను నీ ధూళి బంధనాల్లో కట్టివేసికొని, ఏమీ తెలియనిదానివలె దాచి ఉంచుకోవద్దు. నేను నీ ధూళిలో చెవియొగ్గి విం టున్నా; రవంత గుసగుసలతో అంతా నాకు చెప్పి వెయ్యి.''
రేయి నల్ల పర్దా వైపు చూపుడువేలు చాపి మాట్లాడకుండా ఉండిపోయింది బాట.
"ఓ కాలిబాటా, ఎందరివో బాటసారులవి, ఎన్నో తలపులు, ఎన్నో కోరికలు, అన్నీ ఎచ్చటికి వెళ్లాయి?''
మూగ బాట మాటలాడదు; తూర్పునుండి పడమటికి మాత్రము సైగలు చేస్తున్నది.
"ఓ కాలిబాటా, నీ గుండెపై లెక్కలేని కాలి అడుగులు ఒకప్పుడు పూల వానవలె పడ్డవే. అవన్నీ నేడు ఎచ్చటా లేవా?'' తన తుది ఎచ్చటో బాటకు తెలుసునా? పోగొట్టుకొన్న పూలు, చప్పుడులేని పాటలు ఎచటికి చేరిపోయాయో, చుక్కల వెలుగుల్లో ఎచ్చట ఆర్పరాని వగపుల దీపావళి పండుగలయ్యాయో?
***
విశ్వకవి రవీంద్రనాథ్ టాగూర్ 1919లో రాసిన ఒక భావ చిత్రం. 'లిపిక' పేరుతో రాసిన ఈ స్కెచ్లను బెజవాడ గోపాలరెడ్డి 'వానచినుకులు' పేరుతో 1952లో అనువదించారు. దాటి వచ్చిన కాలానికి, జీవితానికి ప్రతీకగా ఎంత గొప్ప తలపోత.
‘సత్యం అనేది ఎక్కడో మబ్బుల్లో దాగిలేదు. అది మన ముందే తాండవిస్తుంది నిరంతరం...కానీ ఆ సత్యాన్ని మన అంతర్నేత్రంతో మాత్రమే చూడగలం’ అని స్వామి సుఖబోధానంద బోధించారు. ‘ప్రేమ యొక్క శక్తే దేవుడు. కానీ శక్తిని ప్రేమించడం అహంకారం’ అని ఆయన పేర్కొన్నారు.ప్రసన్న ట్రస్ట్ వ్యవస్థాపక చైర్మన్ అయిన ఆయన తన ప్రవచనాలు, సేవా కార్యక్రమాలతో ప్రపంచానికి శాంతి, ప్రేమ సందేశాలను అందిస్తున్నారు. దేశంలోని గొప్ప ఆధ్యాత్మికవేత్తలలో ఒకరైన స్వామి సుఖబోధానంద ఈ ఏడాది హైదరాబాద్లో తన ప్రవచ కార్యక్రమాలను నిర్వహించారు.ఇందులో భాగంగా ఆయన భగవద్గీత బోధనలను రాష్టవ్రాసులకు వినిపిం చారు. 
‘భారతీయుల నుంచి మానవత్వ విలువలు, జపనీయుల నుంచి టీమ్ వర్క్, ఖచ్చి తత్వాన్ని జర్మన్ల నుంచి, మార్కెటింగ్ టెక్నిక్స్ ను అమెరికన్ల నుంచి నేర్చుకుని ముందుకు పయనించే వారే పూరిపూర్ణమై న మనిషిగా రాణించగల్గుతాడు’ అని ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక గురువు, ఆర్ట్ ఆఫ్ లివింగ్ ఫౌండేషన్ వ్యవస్థాపకులు శ్రీ రవి శంకర్ అన్నారు. ఆయన హైదరాబాద్లో నిర్వహించిన కార్యక్రమంలో ప్రసంగిస్తూ ‘మనదేశంలోని ఏదైనా చిన్న గ్రామానికి వెళ్తే అక్కడ మనకు మానవత్వ విలువలు కలిగిన మనుషులు కనిపిస్తారు. ప్రతి మనిషికి మానవత్వ విలువలు ఉండాలి. 
‘ప్రతి రోజూ యోగా చేస్తే మనిషి శారీరకంగా, మానసికంగా ఉల్లాసంగా ఉండగల్గుతాడు. పలు రకాల వ్యాధులకు దూరంగా ఉండాలంటే ప్రతి రోజు యోగా చేయాలి’ అని బోధించారు స్వామి రాందేవ్ బాబా.ప్రముఖ యోగా గురు వుగా పేరుగాంచిన రాందేవ్ బాబా హైదరాబాద్ కు విచ్చేసి యోగాపై కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిం చారు.ఈ కార్యక్రమానికి పలువురు అధికార, అనధికార ప్రముఖులు హాజరయ్యారు. ఈ సందర్భంగా రాందేవ్ బాబా మాట్లాడుతూ ‘మన దేశ సంస్కృతీ,సంప్రదాయాల్లో ఓ భాగమైన యోగాకు ఎంతో చరిత్ర ఉంది.హిందూయిజమ్, బుద్దిజమ్, జైనిజమ్లో ఓ భాగంగా ఇది కొనసాగుతోంది’ అని ఆయన పేర్కొన్నారు. 
‘ప్రతిరోజు ధ్యానం చేస్తే మనిషిలో ఏకాగ్రత, శక్తి, సామర్థ్యాలు పెం పొందుతాయి. ధ్యానంతో మనిషి లో సుఖ, శాంతులు వెల్లివిరుస్తా యి’ అని అన్నారు ఆధ్యాత్మికవేత్త బ్రహ్మర్షి కుమార్ స్వామీజీ. ఆయన హైదరాబాద్లో నిర్వహిం చిన దుఃఖ నివారణ్ సమాగం కార్యక్రమంలో ప్రసంగించి భక్తు లను తన్మయులను చేశారు. తన ఆధ్యాత్మిక ప్రసంగంతో అందరినీ మైమరపించారు. ఈ సందర్భం గా ఆయన మాట్లాడుతూ... ‘దేవుడు అడగకముందే అనేక వరాలు ఇస్తాడు. అదే మాదిరిగా మూల మంత్రాలను జపిస్తే అడ గక ముందే అన్నీ సొంత మవు తాయి. మంత్రోచ్ఛారణతో దుఃఖ నివారణ కలుగుతుంది. ప్రతి రోజు మంత్రాలను పఠిస్తూ పూజా కార్యక్రమాలను నిర్వహించాలి’. 
మాతా అమృతానందమయి మఠానికి చెందిన స్వామి అమృత స్వరూపానందపురి హైదరాబాద్లో నిర్వహించిన ప్రపచ కార్యక్రమాలతో భక్తులను తన్మయులను చేశారు.‘ప్రపంచానికి పుత్రుడు స్వామి అమృతస్వరూపా నంద పురి. ఆ భగవంతుడు ఓ కొడుకును ప్రపంచానికి అందించేందుకు శక్తి నిచ్చాడు’ అని మాతా అమృతానంద మయి (అమ్మ) చెబుతారు.ఈనేపథ్యంలో స్వామి అమృతస్వరూపానంద పురి హైదరాబాద్లో జరిగిన కార్యక్రమంలో మాట్లాడుతూ ‘ప్రేమ, జీవితం రెండు వేర్వేరు కావు. ఇవి రెండూ ఒకటే. స్వచ్చమైన ప్రేమ నిజమైన అందానికి పునాదిగా అవతరిస్తుంది. నిజమైన ప్రేమతోనే జీవితం సార్థకమవుతుంది. దాంతోనే బలం, శక్తి ఉద్భవిస్తుంది. 
ఈ ఏడాది మహా శివరాత్రి పవిత్ర పర్వదినాన్ని పురస్కరించుకొని కుర్తాళం సిద్ధేశ్వర పీఠాధిపతి సిద్ధేశ్వరానంద భారతీ మహా స్వామి నగరంలో ధర్మరక్షణ మహా యజ్ఞాన్ని నిర్వహించారు. శ్రీ విజ యానందనాథ గురు సేవా సమితి చారిటబుల్ ట్రస్టు ఆధ్వ ర్యంలో ఈ యజ్ఞం జరిగింది. ఈ సందర్భంగా 108 అడుగుల భారీ ఎత్తున మహా శివ లింగ రూపాన్ని నిర్మించి, దానికి అనుబంధంగా చుట్టూ 108 యజ్ఞ కుండాలను ఏర్పరచి, 108 మంది ఋత్విక్కుల సహకారంతో ప్రతిరోజూ శ్రీ దుర్గా, గణేశ, చండీ, సుబ్ర హ్మణ్యాది వహన కార్యక్రమాలు, వివిధ పారాయణలు, విశేషార్చనలతో మహారుద్రయాగాన్ని నిర్వహించారు. మహాశివరాత్రినాడు 108 అడుగుల మహాశివలింగానికి 108 రకాల ద్రవ్యాలతో అభిషేకంచేశారు.